History & Generations of Computer (เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคเคคिเคนाเคธ เคเคฐ เคชीเคข़िเคฏां)
A Complete Deep-Dive Mastery Guide by Avi CSC Point
เคंเคธाเคจ เคนเคฎेเคถा เคธे เคนी เค เคชเคจी เคเคฃเคจाเคं (Calculations) เคो เคคेเค़ เคเคฐ เคเคธाเคจ เคฌเคจाเคจा เคाเคนเคคा เคฅा। เคนเค़ाเคฐों เคธाเคฒ เคชเคนเคฒे เคเคฌ เคोเค เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคฎเคถीเคจ เคจเคนीं เคฅी, เคคเคฌ เคंเคเคฒिเคฏों, เคชเคค्เคฅเคฐों เคเคฐ เคนเคก्เคกिเคฏों เคธे เคिเคจเคคी เคी เคाเคคी เคฅी। เคฒेเคिเคจ เคเค เคตเคนी เคเคฃเคจाเคं เคुเค เคฎाเคเค्เคฐो-เคธेเคंเคก्เคธ (Microseconds) เคฎें เคธुเคชเคฐเคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฆ्เคตाเคฐा เคนเคฒ เคเคฐ เคฒी เคाเคคी เคนैं। เคเค เคฒเคเคก़ी เคे 'เค เคฌेเคเคธ' (Abacus) เคธे เคฒेเคเคฐ เคเค เคे 'เคเคฐ्เคिเคซिเคถिเคฏเคฒ เคंเคेเคฒिเคेंเคธ' (AI) เคคเค เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคฏเคน เคธเคซเคฐ เคฌेเคนเคฆ เคฐोเคฎांเคเค เคฐเคนा เคนै। เคเคเค, เคเคธ เคฎाเคธ्เคเคฐเค्เคฒाเคธ เคฎें เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคเคคिเคนाเคธिเค เคตिเคाเคธ เคเคฐ เคเคธเคी 5 เคชीเคข़िเคฏों (Generations) เคो เคเคนเคฐाเค เคธे เคธเคฎเคเคคे เคนैं।
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเค เคฆिเคจ เคฎें เคจเคนीं เคฌเคจा। เคเคธे เคเคงुเคจिเค เคฐूเคช (Modern Look) เคฎें เคเคจे เคे เคฒिเค เคเค เคฎเคถीเคจों เคे เคฆौเคฐ เคธे เคुเค़เคฐเคจा เคชเคก़ा। เคเคธ เคตिเคाเคธ เค्เคฐเคฎ เคो เคจीเคे เคฆिเค เคเค เคซ्เคฒोเคाเคฐ्เค เคธे เคเคธाเคจी เคธे เคธเคฎเคें:
Abacus (เค เคฌेเคเคธ)
เคीเคจ เคฎें เคฌเคจा เคชเคนเคฒा เคเคฃเคจा เคฏंเคค्เคฐ
Pascaline
เคฌ्เคฒेเค เคชाเคธ्เคเคฒ เคा เคชเคนเคฒा เคैเคฒเคुเคฒेเคเคฐ
Difference Engine
เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคฌैเคฌेเค เคी เคชเคนเคฒी เคฎเคถीเคจ
Modern Computer
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคเคคिเคนाเคธ เคฎें เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคฌैเคฌेเค (Charles Babbage) เคा เคจाเคฎ เคธเคฌเคธे เคเคชเคฐ เคเคคा เคนै। 1822 เคฎें เคเคจ्เคนोंเคจे 'Difference Engine' เคฌเคจाเคฏा เคเคฐ 1833 เคฎें 'Analytical Engine' เคा เคกिเฅाเคเคจ เคคैเคฏाเคฐ เคिเคฏा। เคเคธ เคเคจाเคฒिเคिเคเคฒ เคंเคเคจ เคฎें Input, Process, เคเคฐ Output เคा เคตเคนी เคธिเคฆ्เคงांเคค เคฅा เคो เคเค เคे เคฎॉเคกเคฐ्เคจ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคนै। เคเคธीเคฒिเค เคाเคฐ्เคฒ्เคธ เคฌैเคฌेเค เคो 'เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคชिเคคा' (Father of Computer) เคเคนा เคाเคคा เคนै।
เคธเคฎเคฏ เคे เคธाเคฅ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ (เคช्เคฐोเคธेเคธเคฐ) เคเคฐ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคी เคคเคเคจीเค เคฌเคฆเคฒเคคी เคเค। เคคเคเคจीเค เคฎें เคเค เคเคธी เคฌเคก़े เคฌเคฆเคฒाเคต เคो 'เคชीเคข़ी' (Generation) เคเคนा เคाเคคा เคนै। เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคตिเคाเคธ เคो 5 เคชीเคข़िเคฏों เคฎें เคฌांเคा เคเคฏा เคนै:
Vacuum Tubes (เคตैเค्เคฏूเคฎ เค्เคฏूเคฌ्เคธ) เคा เคฏुเค
เคชเคนเคฒी เคชीเคข़ी เคे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคฎुเค्เคฏ เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคเคเค (Component) เคे เคฐूเคช เคฎें Vacuum Tubes เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคिเคฏा เคाเคคा เคฅा। เคกेเคा เคธ्เคोเคฐ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคฎैเค्เคจेเคिเค เคก्เคฐเคฎ เคा เคเคชเคฏोเค เคนोเคคा เคฅा। เคฏे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเคाเคฐ เคฎें เคเค เคชूเคฐे เคเคฎเคฐे เคिเคคเคจे เคฌเคก़े เคนोเคคे เคฅे, เคฌเคนुเคค เค เคงिเค เคเคฐ्เคฎी เคชैเคฆा เคเคฐเคคे เคฅे เคเคฐ เคเคจ्เคนें เคเคฒाเคจे เคฎें เคญाเคฐी เคฌिเคเคฒी เคเคฐ्เค เคนोเคคी เคฅी। เคเคจเคฎें เคธिเคฐ्เคซ 'เคฎเคถीเคจी เคญाเคทा' (0 เคเคฐ 1) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคนोเคคा เคฅा।
Transistors (เค्เคฐांเคिเคธ्เคเคฐ) เคा เคเคเคฎเคจ
เคเคธ เคชीเคข़ी เคฎें เคตैเค्เคฏूเคฎ เค्เคฏूเคฌ्เคธ เคो เคนเคाเคเคฐ Transistors เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคถुเคฐू เคนुเค। เค्เคฐांเคिเคธ्เคเคฐ เคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคเคाเคฐ เคฎें เคोเคा, เคชเคนเคฒे เคธे เค เคงिเค เคคेเค़, เคเคฐ เคธเคธ्เคคा เคฌเคจा เคฆिเคฏा। เคเคธ เคชीเคข़ी เคฎें เค เคธेंเคฌเคฒी เคญाเคทा (Assembly Language) เคเคฐ COBOL/FORTRAN เคैเคธी เคญाเคทाเคं เคा เคเคชเคฏोเค เคถुเคฐू เคนो เคเคฏा เคฅा।
Integrated Circuits (IC Chips)
เคคीเคธเคฐी เคชीเคข़ी เคฎें เค्เคฐांเคคि เคคเคฌ เคเค เคเคฌ เคैเค เคिเคฒ्เคฌी (Jack Kilby) เคจे IC (Integrated Circuit) เคिเคช เคा เคเคตिเคท्เคाเคฐ เคिเคฏा। เคเค เคोเคी เคธी เคธिเคฒिเคॉเคจ เคिเคช เคชเคฐ เคนเค़ाเคฐों เค्เคฐांเคिเคธ्เคเคฐ เคฒเคा เคฆिเค เคเค। เคชเคนเคฒी เคฌाเคฐ เคฏूเค़เคฐ्เคธ เคจे เคชंเค เคाเคฐ्เคก เคी เคเคเคน เคीเคฌोเคฐ्เคก (Keyboard) เคเคฐ เคฎॉเคจिเคเคฐ (Monitor) เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคिเคฏा। เคฏเคนीं เคธे เคเคชเคฐेเคिंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (OS) เคी เคถुเคฐुเคเคค เคนुเค।
Microprocessors (เคฎाเคเค्เคฐोเคช्เคฐोเคธेเคธเคฐ)
เคौเคฅी เคชीเคข़ी เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเคคिเคนाเคธ เคा เคธเคฌเคธे เคธुเคจเคนเคฐा เคฆौเคฐ เคนै। VLSI (Very Large Scale Integration) เคคเคเคจीเค เคा เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐ เคฒाเคों ICs เคो เคเค เคธिंเคเคฒ เคिเคช เคชเคฐ เคซिเค เคिเคฏा เคเคฏा, เคिเคธे Microprocessor เคเคนा เคเคฏा। 1971 เคฎें Intel เคจे เคชเคนเคฒा เคฎाเคเค्เคฐोเคช्เคฐोเคธेเคธเคฐ (Intel 4004) เคฌเคจाเคฏा। เคเคธी เคชीเคข़ी เคฎें เคฎाเคเคธ (Mouse), เคंเคเคฐเคจेเค (Internet), เคเคฐ เคนเคฎाเคฐे เคเคฐों เคฎें เคฐเคे เคชเคฐ्เคธเคจเคฒ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ (Desktop/Laptop) เคा เคเคจ्เคฎ เคนुเค।
Artificial Intelligence (AI)
เคฏเคน เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคเคฐ เคญเคตिเคท्เคฏ เคी เคชीเคข़ी เคนै เคो ULSI (Ultra Large Scale Integration) เคเคฐ Artificial Intelligence (AI) เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค เคนै। เคชांเคเคตीं เคชीเคข़ी เคे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคंเคธाเคจों เคी เคคเคฐเคน เคธोเค เคเคฐ เคธเคฎเค เคธเคเคคे เคนैं। เคตॉเคเคธ เคฐिเคเค्เคจिเคถเคจ (Alexa/Siri), เคซिंเคเคฐเคช्เคฐिंเค เคฒॉเค, เค्เคตांเคเคฎ เคंเคช्เคฏूเคिंเค, เคฐोเคฌोเคिเค्เคธ เคเคฐ ChatGPT เคैเคธी เคฎเคถीเคจें เคเคธी เคเคจเคฐेเคถเคจ เคा เคนिเคธ्เคธा เคนैं।
เคชเคฐीเค्เคทाเคं เคฎें เค เค्เคธเคฐ เคชीเคข़िเคฏों เคธे เคธीเคงे เคธเคตाเคฒ เคชूเคे เคाเคคे เคนैं, เคเคธे เคจीเคे เคฆी เคเค เคेเคฌเคฒ เคธे เคเค เคจเค़เคฐ เคฎें เคฏाเคฆ เคเคฐें:
| Generation (เคชीเคข़ी) | Technology (เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ) | Language (เคญाเคทा) | Speed (เคเคคि) |
|---|---|---|---|
| First (1st) | Vacuum Tubes | Machine Language | Milli-seconds |
| Second (2nd) | Transistors | Assembly Language | Micro-seconds |
| Third (3rd) | IC (Integrated Circuits) | High Level (FORTRAN) | Nano-seconds |
| Fourth (4th) | Microprocessors (VLSI) | C, C++, Database | Pico-seconds |
| Fifth (5th) | ULSI & Artificial Intelligence | Java, Python, AI | Femto-seconds |
Avi CSC Point Final Words
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคเคคिเคนाเคธ เคเคธ เคฌाเคค เคा เคช्เคฐเคฎाเคฃ เคนै เคि เคंเคธाเคจ เคी เคธोเค เคเคฐ เคคเคเคจीเค เคिเคคเคจी เคคेเค़ी เคธे เคเคे เคฌเคข़ เคฐเคนी เคนै। เคเคนाँ เคชเคนเคฒे เคเค เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคฐเคเคจे เคे เคฒिเค เคชूเคฐा เคเคฎเคฐा เคाเคนिเค เคนोเคคा เคฅा, เคตเคนीं เคเค เคชूเคฐी เคฆुเคจिเคฏा เคนเคฎाเคฐे เคธ्เคฎाเคฐ्เคเคซोเคจ เคฎें เคธเคฎा เคเค เคนै। เค เคเคฐ เคเคช เคธเคฐเคाเคฐी เคชเคฐीเค्เคทाเคं (เคैเคธे SSC, CCC, Police) เคी เคคैเคฏाเคฐी เคเคฐ เคฐเคนे เคนैं, เคคो เคเคจ เคชीเคข़िเคฏों (Generations) เคो เค เค्เคे เคธे เคฏाเคฆ เคเคฐ เคฒें। เคธเคฌเคธे เคธเคीเค เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคจोเค्เคธ เคเคฐ เคเคुเคेเคถเคจ เคे เคฒिเค Avi CSC Point เคे เคธाเคฅ เคुเคก़े เคฐเคนें!