What is BIOS and UEFI?
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคे เคธ्เคाเคฐ्เค เคนोเคจे เคा เค เคธเคฒी เคฐाเฅ เคเคฐ เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคी เคชूเคฐी เคธेเคिंเค!
เคเคฌ เคเคช เค เคชเคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा เคชाเคตเคฐ เคฌเคเคจ เคฆเคฌाเคคे เคนैं, เคคो เคธ्เค्เคฐीเคจ เคชเคฐ Windows เคा เคฒोเคो เคเคจे เคธे เคชเคนเคฒे เคुเค เคธेเคंเคก เคे เคฒिเค เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคธ्เค्เคฐीเคจ เคाเคฒी เคฐเคนเคคी เคนै (เคฏा เคंเคชเคจी เคा เคฒोเคो เคเคคा เคนै)। เคเคธ เคฆौเคฐाเคจ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคเค เคाเคธ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคเคฒाเคคा เคนै เคिเคธे POST (Power-On Self Test) เคเคนเคคे เคนैं। เคฏเคน เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคेเค เคเคฐเคคा เคนै เคि เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคฐैเคฎ, เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค เคเคฐ เคीเคฌोเคฐ्เคก เคธเคนी เคธे เคाเคฎ เคเคฐ เคฐเคนे เคนैं เคฏा เคจเคนीं। เคฏเคน เคेเคिंเค เคเคฐเคจे เคตाเคฒा เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคฎเคฆเคฐเคฌोเคฐ्เคก เคी เคเค เคोเคी เคธी เคिเคช เคฎें เคธेเคต เคนोเคคा เคนै। เคชुเคฐाเคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ्เคธ เคฎें เคเคธे BIOS เคเคนा เคाเคคा เคฅा, เคเคฐ เคเค เคे เคเคงुเคจिเค เคंเคช्เคฏूเคเคฐ्เคธ เคฎें เคเคธเคी เคเคเคน UEFI เคจे เคฒे เคฒी เคนै।
BIOS (Basic Input/Output System)
เคฏเคน 1970 เคे เคฆเคถเค เคी เคเค เคฌเคนुเคค เคนी เคชुเคฐाเคจी เคคเคเคจीเค เคนै। เค
เคเคฐ เคเคชเคจे เคเคญी เคिเคธी เคชुเคฐाเคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคจीเคฒे (Blue) เคฏा เคाเคฒे เคฐंเค เคी เคธ्เค्เคฐीเคจ เคฆेเคी เคนो, เคिเคธเคฎें เคธिเคฐ्เคซ เคธเคซेเคฆ เค
เค्เคทเคฐ เคนोเคคे เคนैं, เคคो เคตเคน BIOS เคนै। เคเคธเคฎें เคฎाเคเคธ เคाเคฎ เคจเคนीं เคเคฐเคคा, เคเคชเคो เคธाเคฐी เคธेเคिंเค्เคธ เคीเคฌोเคฐ्เคก เคे เคเคฐो (Arrow) เคฌเคเคจ्เคธ เคธे เคเคฐเคจी เคชเฅเคคी เคนैं। เคฏเคน เคคเคเคจीเค เคชुเคฐाเคจी เคนोเคจे เคे เคाเคฐเคฃ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคाเคฒू เคนोเคจे (Boot) เคฎें เคธเคฎเคฏ เคฒเคाเคคी เคฅी เคเคฐ เคฏเคน 2TB เคธे เคฌเฅी เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค เคो เคธเคชोเคฐ्เค เคจเคนीं เคเคฐเคคी เคฅी।
UEFI (Unified Extensible Firmware Interface)
เคฏเคน BIOS เคा เคเคเคฆเคฎ เคจเคฏा เคเคฐ เคเคกเคตांเคธ เคตเคฐ्เฅเคจ (Replacement) เคนै। เคเคเคเคฒ เคे เคธเคญी เคจเค เคฒैเคชเคॉเคช เคเคฐ เคฎเคฆเคฐเคฌोเคฐ्เคก्เคธ เคฎें UEFI เคนी เคเคคा เคนै। เคฏเคน เคฆेเคเคจे เคฎें เคเคเคฆเคฎ เคถाเคจเคฆाเคฐ เค्เคฐाเคซिเค्เคธ (GUI) เคตाเคฒा เคนोเคคा เคนै, เคเคฐ เคเคธเคฎें เคเคช เคฎाเคเคธ (Mouse) เคा เคญी เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं। เคฏเคน เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคฌเคนुเคค เคคेเค़ी เคธे เคธ्เคाเคฐ्เค (Fast Boot) เคเคฐเคคा เคนै เคเคฐ 9 Zettabytes เคคเค เคी เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค เคो เคเคธाเคจी เคธे เคธเคชोเคฐ्เค เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै।
เคช्เคฐो เคिเคช: Windows 11 เคเคฐ Secure Boot
เค เคเคฐ เคเคช เค เคชเคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें Windows 11 เคเคจเคธ्เคॉเคฒ เคเคฐเคจा เคाเคนเคคे เคนैं, เคคो เคเคชเคे เคฎเคฆเคฐเคฌोเคฐ्เคก เคฎें UEFI เคธिเคธ्เคเคฎ เคนोเคจा เค เคจिเคตाเคฐ्เคฏ (Mandatory) เคนै। เค्เคฏोंเคि Windows 11 เคे เคฒिเค 'Secure Boot' เคซीเคเคฐ เคी เฅเคฐूเคฐเคค เคนोเคคी เคนै, เคो เคชुเคฐाเคจे BIOS เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคจเคนीं เคนोเคคा। เคฏเคน 'Secure Boot' เคเคชเคे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคธ्เคाเคฐ्เค เคนोเคคे เคธเคฎเคฏ เคตाเคฏเคฐเคธ เคเคฐ เคฎैเคฒเคตेเคฏเคฐ (Malware) เคธे เคฌเคाเคคा เคนै।
| เคซीเคเคฐ (Feature) | Legacy BIOS (เคชुเคฐाเคจा) | Modern UEFI (เคจเคฏा) |
|---|---|---|
| เคฏूเค़เคฐ เคंเคเคฐเคซ़ेเคธ (UI) | เคธिเคฐ्เคซ เคेเค्เคธ्เค เคชเคฐ เคเคงाเคฐिเคค (Text-based), เคฆेเคเคจे เคฎें เคฌोเคฐिंเค। | เคถाเคจเคฆाเคฐ เค्เคฐाเคซिเคเคฒ เคंเคเคฐเคซ़ेเคธ (GUI), เคเคจिเคฎेเคถเคจ เคे เคธाเคฅ। |
| เคंเค्เคฐोเคฒ (Control) | เคธिเคฐ्เคซ เคीเคฌोเคฐ्เคก เคे เคฌเคเคจों เคธे เคเคฒเคคा เคนै। | เคฎाเคเคธ เคเคฐ เคीเคฌोเคฐ्เคก เคฆोเคจों เคธे เคเคฒเคคा เคนै। |
| เคธ्เคोเคฐेเค เคธเคชोเคฐ्เค (Drive Size) | เค़्เคฏाเคฆा เคธे เค़्เคฏाเคฆा 2TB (TeraByte) เคคเค เคी เคนाเคฐ्เคก เคกिเคธ्เค (MBR) เคो เคธเคชोเคฐ्เค เคเคฐเคคा เคนै। | 9 ZB (ZettaByte) เคคเค เคी เคฌเฅी เคก्เคฐाเคเคต्เคธ (GPT) เคो เคธเคชोเคฐ्เค เคเคฐเคคा เคนै। |
| เคฌूเค เคธ्เคชीเคก (Boot Speed) | เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคाเคฒू เคนोเคจे เคฎें เค़्เคฏाเคฆा เคธเคฎเคฏ เคฒเคเคคा เคนै (Slow Boot)। | เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฌเคนुเคค เคคेเค़ी เคธे เคाเคฒू เคนोเคคा เคนै (Fast Boot)। |
| เคธिเค्เคฏोเคฐिเคी (Security) | เคเคธเคฎें เคตाเคฏเคฐเคธ เคธे เคฌเคเคจे เคे เคฒिเค เคोเค เคเคกเคตांเคธ เคธिเค्เคฏोเคฐिเคी เคจเคนीं เคนोเคคी। | เคเคธเคฎें Secure Boot เคนोเคคा เคนै, เคो เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคो เคนैเคเคฐ्เคธ เคธे เคฌเคाเคคा เคนै। |
Q1. เคฎैं เค เคชเคจे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคा BIOS/UEFI เคैเคธे เคोเคฒ เคธเคเคคा เคนूँ?
Q2. เค्เคฏा เคฎैं เคชुเคฐाเคจे BIOS เคो เคจเค UEFI เคฎें เคฌเคฆเคฒ (Update) เคธเคเคคा เคนूँ?
Q3. เคเคฌ เคนเคฎ เคชेเคจเคก्เคฐाเคเคต เคธे Windows เคกाเคฒเคคे เคนैं, เคคो MBR เคเคฐ GPT เค्เคฏा เคนै?
Final Words
BIOS เคเคฐ UEFI เคเคชเคे เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคธเคฌเคธे 'เคฒोเค เคฐ-เคฒेเคตเคฒ' เคी เคธेเคिंเค เคนोเคคी เคนै। เค เคเคฐ เคเคชเคो เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคी เคเคนเคฐाเค เคตाเคฒी เคाเคจเคाเคฐी เคจเคนीं เคนै, เคคो เคเคธเคे เค ंเคฆเคฐ เคी เคธेเคिंเค्เคธ เคे เคธाเคฅ เค़्เคฏाเคฆा เคेเฅเคाเฅ เคจ เคเคฐें, เคตเคฐเคจा เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคธ्เคाเคฐ्เค เคนोเคจा เคฌंเคฆ เคนो เคธเคเคคा เคนै। เคจเค เค़เคฎाเคจे เคे เคธเคญी เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เค เคฌ UEFI เคชเคฐ เคนी เคเคฒเคคे เคนैं เคो เคคेเค़ เคเคฐ เค़्เคฏाเคฆा เคธुเคฐเค्เคทिเคค เคนै। เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคนाเคฐ्เคกเคตेเคฏเคฐ เคी เคเคธी เคนी เคเคนเคฐाเค เคตाเคฒी เคाเคจเคाเคฐी เคे เคฒिเค เคนเคฎाเคฐे เคธाเคฅ เคुเคก़े เคฐเคนें!